هدف از گرد آوري و نگارش شناسنامه شغلي ، شناسايي كليه خطرات ناشي از فعاليت هاي مختلف با توجه به مشخصات شغلي ، شرح ومحدوده وظايف محوله بوده و با توجه به ارزيابي كلي خطرات و ريسكهاي موجود در هر فعاليت به تدوين دستورالعملهاي اجرايي ، آموزشهاي لازم در جهت كاهش ريسكها و تهيه و توزيع لوازم حفاظت فردي مناسب در جهت نيل به اهداف ايمني و بهداشت صنعتي است كه در قالب يك برنامه منظم گردآوري ميگردد. لذا اهداف اين گردشكار به قرار ذيل مي باشد:
1- شناسايي و ارزيابي ريسكهاي موجود هر فعاليت
2- تدوين دستورالعملهاي اجرايي ايمني وبهداشت صنعتي و تعيين نوع ونحوه آموزشها و لوازم حفاظت فردي مناسب در هر فعاليت مي باشد.
مقدمه:
كليه فعاليتهاي روزانه بويژه فعاليت هاي صنعتي داراي ميزاني از خطرات بالقوه بوده كه گاه در حد قابل قبول رخ نمايان كرده و گاهي نيز به صورت رويداد ( Incident ) بروز مي نمايد.
اين نكته حائز اهميت است كه شناسايي فعاليت هاي مختلف كاري و ارزيابي ريسكهاي و تدوين و تكميل شناسنامه شغلي پرسنل بايد توسط افراد با صلاحيت و داراي اطلاعات كافي و حتي الامكان مستقل از كساني كه داراي مسئوليتي در محل ارزيابي وتدوين هستند صورت گيرد چرا كه هدف كلي اين شناسنامه اجراي هر چه بهتر و بيشتر ايمني در بين پرسنل مي باشد.
تعاريف:
به منظور استفاده صحيح از اين گردشكار به تعاريف زير توجه گردد.
1. ايمني:درجه دور بودن از خطر را ايمني گويند كه هيچ گاه به صورت 100% نمي باشد ولي به طور نسبي مي توان به 100 نزديك شد.
2. دستورالعمل:به صحيح ترين ، ايمن ترين و بهترين روش انجام كار دستورالعمل گويند .
3. خطر:كليه شرايطي كه توانايي آسيب رساندن به انسان و دارايي هاي انسان را دارد خطر گويند.
4. شناسايي خطر:فرايندي است كه طي آن به تعيين وجود خطر يا عامل زيان آور محيطي با توجه به مشخصات آن مي پردازد.
5. ريسك:تركيب يا تابعي از احتمال و پيامد ناشي از خطر را ريسك گويند .
6. ارزيابي ريسك:فرايند كلي برآورد ابعاد و گستردگي ريسك و تصميم بر اين موضوع كه آيا ريسك قابل تحمل مي باشد يا خير.
7. ارزيابي ريسك به روش 3D ملبورن:ارزيابي بر پايه سه مشخصه (Exposure):ميزان مواجهه با خطر، (Likelihood):احتمال وقوع پيامد ناشي از خطر و (Consequence):نتيجه و پيامد ناشي از خطركه در جدول قرار گرفته و امتياز ريسك ،از حاصل ضرب اين سه مشخصه به دست مي آيد.
8. عوامل زيان آور:كليه عواملي كه در محيط كار باعث آسيب رساندن به انسان و تجهيزات وي ميگردد كه به طور كلي شامل:عوامل زيان آورفيزيكي،شيميايي،ميكانيكي،ارگونوميكي،بيولوژيكي و رواني مي باشد.
شرح عمليات:
1. شناسايي كارگاه و مشخصات عمومي آن:
محل كار و كارگاهها را طبق فعاليت اصلي پرسنل تفكيك نموده و تعداد پرسنل ، همچنين نوع و تعداد مشاغل آنرا مشخص مي نمائيم. جهت بررسي بهتر و رسيدن به اهداف مد نظر مي توان از فرم شماره (1) استفاده كرده و كليه فعاليت ها را با توجه به نوع كارگاه ثبت نمود.
2. شرح مختصري از فعاليت:
چنانچه مشخصات عمومي كارگاه مشخص گرديد ، با توجه به طبقه بندي فعاليت هاي كاري بايد نسبت به تهيه فهرستي از اين فعاليت ها و مشاغل در ارتباط با ساختمانها ، دستگاهها ، افراد و روشهاي اجرايي و همچنين جمع آوري اطلاعات آن مبادرت نمود. جهت به دست آوردن شرح مختصر از فعاليت روزمره پرسنل بايد دقت شود كه مشاركت همگاني پرسنل يك فعاليت در پيشبرد بهتر مد نظر است. و مي توان از فرم شماره (2) استفاده نمود.
3. شناسايي خطرات احتمالي:
كليه ريسكها و خطرات ايمني و بهداشت صنعتي كه فرد يا افراد در معرض اين شغل را تهديد مي كندشناسايي و در صورت وجود ريسكهاي با درجه آسيب رساني بالا آنها را بايد به طور مجزا مشخص نمود. در ارزيابي مي توان از روشهاي مختلف و متداول ارزيابي ريسك كمك گرفت ولي به طور كلي از روش 3D ملبورن يا ارزيابي سه بعدي تركيبي E*C*L استفاده مي گردد.
4. تعيين نيازهاي آموزشي شغل يا فعاليت:
با در نظر گرفتن كليه ريسكها و خطرات ناشي از كار همچنين عوامل زيان آور محيطي بايد نسبت به تعيين نيازهاي آموزشي هر شغل مبادرت گردد و سطوح و مسئول آموزش و زمانبندي لازم در جهت آموزش پرسنل مشخص شود.
5. لوازم حفاظت فردي:
استفاده از لوازم حفاظت فردي يكي از روشهاي كاهش خطرات و ريسكهاي ناشي از كار است كه مي تواند فرد را در سطح محدود و فردي ايمن كند. بديهي است تعيين لوازم حفاظت فردي مناسب يك تكنيك خاص را مي طلبد كه بايد در جهت نيل به ايمن سازي صحيح پرسنل مد نظر قرار گيرد. لذا تعيين لوازم حفاظت فردي مناسب با نوع ،مدل و نام شركت توليد كننده در جهت بهبود كيفيت ايمني موثر خواهد بود.
6. دستورالعمل اجرايي ايمني و بهداشت صنعتي:
در مورد هر شغل و فعاليتي بايد با توجه به نوع و نحوه عمل آن دستورالعمل اجرايي ايمني و بهداشت صنعتي تهيه گردد كه اين دستورالعمل بايد ويژگي هاي ذيل را دارا باشد:
1. براي كليه كارگران با توجه به سطح سواد و يادگيري افراد قابل درك باشد.
2. جملات آن هشداري و در يك جمله كوتاه كليه هشدارهاي لازم را بدهد.
3. با توجه به نوع فعاليت و نحوه عمل و منطقه تهيه گردد.
4. غير از موارد ياد شده دستورالعمل ايمني و بهداشت صنعتي بايد با موازين و مقررات اداره كار و تامين اجتماعي همچنين ايمني فني هر منطقه يا ناحيه تهيه شده باشد.
